โครงการ มอญ-ซ่อน-ภูมิ

หลักการและเหตุผล

     บทบาทการทำงานของมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการเรียนการสอนนั้น นอกจากจะให้ความรู้แก่นักศึกษาแล้ว การให้บริการวิชาการเพื่อสร้างประโยชน์ให้กับชุมชนและสังคมอย่างแท้จริง ยังถือเป็นอีกหนึ่งบทบาทสำคัญที่มหาวิทยาลัยจำเป็นต้องดำเนินการปฏิบัติควบคู่กันไปด้วย โดยได้บูรณาการการเรียนการสอน การให้บริการวิชาการแก่สังคม และการพัฒนาวิจัย เพื่อชุมชนและสังคม ผ่านกระบวนการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างคณาจารย์ นักศึกษา ศิษย์เก่า ชุมชน และหน่วยงานจากทุกภาคฝ่าย ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน เพื่อมุ่งสู่การเป็นมหาวิทยาลัยที่แสดงความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างแท้จริง (University Social Responsibility : USR)

     ในปีการศึกษา 2555 ที่ผ่านมา ภาควิชาการประชาสัมพันธ์ คณะนิเทศศาสตร์ได้จัดโครงการนำร่องร่วมกับคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ ภายใต้ชื่อ “โครงการ 3-3-9 พื้นที่สร้างสรรค์...ปั่นรักษ์ ปันรู้” โดยได้เน้นการทำงานร่วมกับหมู่บ้านต่างๆ ในชุมชนตำบลเชียงรากน้อย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี และได้เชิญผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเข้าร่วมการถอดบทสรุปของการเรียนรู้ พบว่า หมู่บ้านศาลาแดงเหนือซึ่งเป็น 1 ใน 5 หมู่บ้านของตำบลเชียงรากน้อย มีความโดดเด่นและมีศักยภาพในการพัฒนาเชิงวัฒนธรรม เพราะหมู่บ้านศาลาแดงเหนือเป็นหมู่บ้านของชาวมอญซึ่งยังคงรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีมอญได้อย่างเข้มแข็งตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน สิ่งหนึ่งที่เป็นความปรารถนาของชาวบ้านในหมู่บ้านนี้คือ การก่อตั้ง “พิพิธภัณฑ์เรือโบราณ” หรือ “พิพิธภัณฑ์แห่งการเรียนรู้” เนื่องจากในประวัติศาสตร์ชนชาติมอญเป็นชนชาติที่ดำเนินชีวิตอยู่ริมฝังแม่น้ำเป็นหลักไม่ว่าจะเป็นการตั้งบ้านเรือน การประกอบอาชีพ วิถีการดำเนินชีวิต หรือการแสดงออกทางขนบธรรมเนียมประเพณีวัฒนธรรม ซึ่งต่างก็พึ่งพาแม่น้ำเป็นหลัก ดังนั้น ความตั้งใจของผู้อาวุโสในชุมชนคือ ต้องการจัดตั้งพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้ เพื่อเป็นการบอกเล่าถ่ายทอดถึงประวัติอันยาวนานของชนชาติมอญให้ชนรุ่นหลังได้เข้าใจ รวมทั้งเป็นการเผยแพร่คุณค่าของภูมิปัญญาท้องถิ่น วิถีชีวิต และวัฒนธรรมให้เป็นวิทยาฐานแก่คณาจารย์ นักศึกษา เยาวชน และบุคคลที่สนใจสืบต่อไป

     จากการถอดบทเรียนเมื่อปีการศึกษา 2555 ดังนั้น เพื่อเป็นการต่อยอดโครงการดังกล่าวให้เป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น คณะนิเทศศาสตร์ได้ขยายความร่วมมือระหว่างกันแบบข้ามภาควิชา และข้ามคณะวิชา เพื่อระดมความคิดในการพัฒนาโครงการบริการวิชาการแก่สังคมตามความถนัดและทักษะของภาควิชาฯ และคณะวิชาฯ อีกทั้ง ยังได้เปิดเวทีระดมความคิด กับผู้แทนชุมชนจากหมู่บ้านศาลาแดงเหนือ และผู้แทนในระดับการบริหารจัดการท้องถิ่นของอำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี เพื่อร่วมกำหนดกิจกรรมบริการวิชาการเพื่อชุมชนในปีการศึกษา 2556 ให้ตอบโจทย์ชุมชนและมหาวิทยาลัยกรุงเทพ ด้วยการสร้างพื้นที่สร้างสรรค์การเรียนรู้ร่วมกันตามบริบทวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างยั่งยืน โดยมีระยะการเรียนรู้ร่วมกันอย่างน้อย 3 ปี สู่การผลักดันให้เกิดพิพิธภัณฑ์แห่งการเรียนรู้ที่หมู่บ้านศาลาแดงเหนือ โดยใช้องค์ความรู้ทางนิเทศศาสตร์เป็นตัวขับเคลื่อนการรวมพลังเพื่อสร้างความเข้มแข็งของชุมชนศาลาแดงเหนือ และเป็นกลุ่มพลังที่จะอนุรักษ์วัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นตามรอยเท้าบรรพบุรุษเพื่อความยั่งยืน รวมทั้ง ประสานงานเชื่อมต่อกับหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาชน ให้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการผลักดันให้เกิดพิพิธภัณฑ์แห่งการเรียนรู้อย่างเป็นรูปธรรม

     ผลของการระดมความคิดจากกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากหลายภาคส่วน คณะนิเทศศาสตร์จึงกำหนดจัดกิจกรรมบริการวิชาการ ประจำปีการศึกษา 2556 ภายใต้ชื่อ “มอญ ซ่อน ภูมิ” ขึ้น เพื่อนำเสนอความงดงามและคุณค่าความเป็นชาวมอญในมิติภูมิต่างๆ เช่น ภูมิปัญญา ภูมิสถาปัตย์ ภูมิทัศน์ ภูมิธรรม ภูมิคุ้มกัน และความภูมิใจ ผ่าน 5 พื้นที่สร้างสรรค์ คือ 1) พื้นที่วิถีชีวิต 2) พื้นที่ภูมิปัญญา 3) พื้นที่ศิลปวัฒนธรรม 4) พื้นที่การเรียนรู้ และ 5) พื้นที่สินค้าและผลิตภัณฑ์ ที่ร่วมสร้างโดยนักศึกษา คณาจารย์ และชุมชนหมู่บ้านศาลาแดงเหนือ ตำบลเชียงรากน้อย อำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี



วัตถุประสงค์
  1. 1. เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพ ปลูกฝังให้มีนิสัยรักการเรียนรู้ รู้จักคิดวิเคราะห์แก้ปัญหา มี ความคิดริเริ่มสร้างสรรค์มีจิตวิญญาณของความเป็นผู้ประกอบการ มีคุณธรรมและจริยธรรม รู้จักพัฒนาตนเอง รู้จักรับผิดชอบต่อสังคม สามารถปรับตัวและเชื่อมโยงความรู้ ทักษะ และค่านิยมที่ดีเพื่อการดำเนินชีวิตในสังคมร่วมกับผู้อื่นอย่างมีความสุข
  2. 2. เพื่อพัฒนาเครือข่ายการเรียนรู้ร่วมกันระหว่างมหาวิทยาลัยกับชุมชนท้องถิ่น และองค์กรทุกภาค ส่วน ผ่านกระบวนการการเรียนการสอนแบบบูรณาการที่สะท้อนอัตลักษณ์ด้านความคิดสร้างสรรค์ของคณะนิเทศศาสตร์ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ อันจะนำไปสู่การสร้างบัณฑิตนักวิจัยรุ่นใหม่ที่จะเข้ามาพัฒนาความเข้มแข็งของชุมชนได้อย่างยั่งยืน
  3. 3. เพื่อเปิดพื้นที่สร้างสรรค์ให้คณาจารย์ นักศึกษา และนักวิจัยชุมชนที่สนใจการสรรสร้างงานวิจัย เพื่อรับใช้สังคมได้มีเวทีในการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง เพื่อสร้างประโยชน์จากงานวิจัยได้อย่างเต็มประสิทธิภาพและเป็นงานที่มีคุณภาพในระดับชาติและนานาชาติ
  4. 4. เพื่อให้บูรณาการการเรียนการสอนที่สามารถนำไปปรับใช้ให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้เรียน ในการที่จะได้เรียนรู้ในการปฏิบัติงานจริงผ่านโครงการต่างๆ
  5. 5. เพื่อก่อให้เกิดองค์ความรู้ใหม่ ๆ ทั้งในศาสตร์ของสายวิชาชีพนิเทศศาสตร์ และสถาปัตยกรรมศาสตร์ ที่มีส่วนช่วยในการพัฒนาและสร้างระบบการบริหารจัดการ ข้อมูลของชุมชนในพื้นที่เป้าหมายอย่างเป็นระบบ และสามารถนำข้อมูลที่ได้ไปประยุกต์ใช้ในการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างมหาวิทยาลัยกรุงเทพกับชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่เป้าหมาย


กลุ่มเป้าหมาย
กลุ่มหลัก
  • ชุมชนศาลาแดงเหนือ ชุมชนเชียงรากน้อย อ.สามโคก จ.ปทุมธานี
  • นักศึกษามหาวิทยาลัยกรุงเทพทุกคณะ ทุกชั้นปี
  • ศิษย์เก่ามหาวิทยาลัยกรุงเทพและครอบครัว
  • อาจารย์และเจ้าหน้าที่ของมหาวิทยาลัยกรุงเทพ
  • กลุ่มรอง
  • นักเรียน นักศึกษาในเขตกรุงเทพและปริมณฑล
  • ชมรมจักรยานต่างๆ ในเขตกรุงเทพและปริมณฑล
  • ชุมชนโดยรอบมหาวิทยาลัยกรุงเทพ วิทยาเขตรังสิต
  • ชุมชนในอำเภอสามโคก จังหวัดปทุมธานี หรือบริเวณใกล้เคียง
  • สื่อมวลชนสาขาต่างๆ


  • รูปแบบของโครงการ
  • แรลลี่จักรยาน ไหว้พระ 9 วัด เส้นทาง 15 กิโลเมตร
  • นิทรรศการให้ความรู้และแสดงผลงานกิจกรรมเพื่อสังคม
  •      - “ภาพเก่าเล่าเรื่อง” ของนักศึกษาปริญญาโท สาขาการสื่อสารเชิงกลยุทธ์ และภาควิชาวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์
         - “กินข้าวแช่ แลหนัง ชมวัฒนธรรมมอญริมน้ำ” ของภาควิชาวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์
         - “Creative Story(board)” ของภาควิชาการโฆษณา
         - “ชัตเตอร์ กด ติด วิถีมอญ” ของคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์
         - "การออกแบบอย่างมีส่วนร่วม แหล่งเรียนรู้วัฒนธรรมมอญหมู่บ้านศาลาแดงเหนือ" ของ คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์
  • การจัดบูธสาธิตวิถีการดำเนินชีวิต ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรม
  • การออกบูธแสดงผลงานด้านกิจกรรมเพื่อสังคมจากบริษัท ห้างร้าน และสินค้าแบรนด์ต่างๆ
  • กิจกรรมบนเวทีเพื่อให้ความรู้ ความบันเทิง และกระตุ้นให้เกิดพฤติกรรมทำความดีเพื่อสังคม
  • การแสดงละครเวทีชุมชนวิถีมอญ ของภาควิชาศิลปะการแสดง


  • ผลที่คาดว่าจะได้รับ
    1. 1. การสร้างองค์ความรู้ (Develop Body of Knowledge) ด้วยการบูรณาการการเรียนการสอนในรูปแบบ Creative Teaching และ Project Based Leaning ผ่านศาสตร์ความรู้ต่าง ๆ จากรายวิชาของคณะนิเทศศาสตร์
    2. 2. การสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่ (Build New Researchers) ลงพื้นที่ ร่วมค้นหา ประเด็นหรือโจทย์เพื่อทำ วิจัยท้องถิ่น (Community Based Research) อาสาสมัครในหมู่บ้าน อาทิ ผู้อาวุโสในหมู่บ้าน เด็ก คนหนุ่มสาว คนวัยทำงาน ผู้นำหมู่บ้าน เป็นต้น
    3. 3. การสร้างสรรค์งานบริการวิชาการ (Create Academic Services) ในรูปแบบของโครงการบริการ วิชาการต่าง ๆ ที่อยู่ภายใต้แนวคิด “การสร้างแหล่งเรียนรู้ร่วมกัน ตามวิถีวัฒนธรรมมอญ” อันได้แก่ โครงการ “วิถีมอญ ผ่านเรื่องเล่าเชิงละคร” โครงการ “ภาพเก่าเล่าเรื่อง” โครงการ “ชัตเตอร์ กด ติด วิถีมอญ” (คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์) โครงการ “Creative Story(board)” โครงการ “กินข้าวแช่ แลหนัง ชมวัฒนธรรมมอญริมน้ำ” โดยจัดกิจกรรมร่วมกัน คือ กิจกรรมถนนคนมอญ (BU Day 2013) กิจกรรมกินข้าวแช่แลหนังชมวัฒนธรรมมอญ (ศาลาแดงเหนือ)
    4. 4. การสร้างทุนทางวัฒนธรรม (Build Cultural capital) สร้างการเรียนรู้ร่วมกันโดยใช้ศาสตร์ ทางด้านนิเทศศาสตร์ เพื่อผสานช่องว่างระหว่างวัย และวัฒนธรรม เพื่อส่งเสริม สนับสนุนให้เกิดการสืบทอดภูมิปัญญาพื้นบ้าน วัฒนธรรมดั้งเดิมของท้องถิ่น วิถีชีวิตของหมู่บ้านมอญริมแม่น้ำเจ้าพระยา ให้สู่ชนรุ่นหลังทั้งภายในครอบครัว และบุคคลภายนอกที่อยากจะศึกษาสิ่งที่มีค่าสืบไป


    ระยะเวลาดําเนินการ
    วันเสาร์ที่ 29 มีนาคม 2557 เวลา 06.00 - 21:00 น. ณ วัดศาลาแดงเหนือ จ.ปทุมธานี


    ข่าวประชาสัมพันธ์กิจกรรม
    http://news.thaipbs.or.th/content/มอญซ่อนภูมิ


    คลิปเผยแพร่ประชาสัมพันธ์กิจกรรม





    Fanpage ของโครงการ มอญ ซ่อน ภูมิ
    https://www.facebook.com/Mornsonpoom


    ภาพกิจกรรม